Türkler |
|
|
Türkçe konuşan ve büyük çoğunluğu Müslüman olan halklar topluluğu. Sinkiang (Batı Çin) ve Sibirya'dan Türkiye, İran ve Rusya'nın Doğu Avrupa'da kalan bölümlerine dek geniş bir alana yayılmışlardır. Orta Asya kökenlidirler. Tarihin erken çağlarında ortaya çıktılar. Kafatası biçimleri brakisefaldi. Yüzleri geniş ve düz, göz çukuru oldukça dar ve küçük olmakla birlikte göz biçimleri çekik değil, daha çok badem biçimindeydi. Elmacık kemikleri gelişmişti, fakat çıkık değildi. Sakal ve bıyıkları orta sıklıkta, rengi açık kumraldan siyaha kadar değişikti. Tenleri buğday rengindeydi. Zamanla Orta Asya'dan çıkarak çevreye yayılan Türklerin ırk özelliklerinde de birtakım değişiklikler oluştu; hem kafa ve yüz biçimleri, hem de ten ve saç renkleri çeşitlendi. Kuşkusuz bunda, gittikleri yerlerdeki kavimlerle karışmalarının rolü oldu. Bugün batıda yaşayanların ten rengi genellikle doğuda yaşayanlardan daha açıktır. Türkler 6. yüzyıldan başlayarak Orta Asya'dan değişik bölgelere yayıldılar. 10. yüzyıldan sonra da İslâmiyeti kabul ettiler. Bugün Çuvaşlar ve Yakutlar dışındaki Türk halkları Müslümandır. "Türk" adının kökeniyse çeşitli kaynaklar ve bilginlerce farklı biçimlerde yorumlanmaktadır. Bunların kimileri sözcüğün kökenini Çin diline, kimileri Türk dilindeki "töre-türe" sözcüklerine bağlarlar. Günümüzde yeryüzünde yaşayan Türkler yaşadıkları yere, tarihî gelişimlerine, lehçe ve şive özelliklerine göre başlıca dört gruba ayrılmaktadır: 1) Batı Türkleri: Orta Asya'dan batıya göç eden ve zaman içinde Orta Asya'daki Türklerle ilgisi kesilen Oğuz Boyu'ndan gelmektedirler. Bunlar Türk boyları arasında en kalabalık bölümü oluştururlar. Batı Türkleri 8 alt gruba ayrılır: a) Türkiye Türkleri: günümüzde en kalabalık grubu oluştururlar. En uzun süredir bağımsız bir devlete sahip olan grup da budur. 2) Doğu Avrupa Türkleri: Rusya'nın Avrupa bölümünde yaşayan Türk topluluklarıdır. Bunlar da alt gruplara ayrılırlar: a) Kuzey Kafkasya ve Dağıstan Türkleri: Karaçaylar, Balkarlar ve Kumuklardır. Karaçayların ve Balkarların hangi Türk boyundan oldukları kesin olarak saptanamamıştır. Bulundukları bölgede, yüzyıllar boyu Osetler ile karışan bu iki Türk topluluğu, II. Dünya Savaşı sırasında Orta Asya'ya gönderilmişse de daha sonra geri dönmelerine izin verilmiştir. 3) Doğu Türkleri ya da Türkistan Türkleri: Bunlar da 5 alt gruba ayrılırlar. a) Özbekistan Türkleri: Seyhun ve Ceyhun ırmakları arasında yer alan Özbekistan'da yaşarlar. Türkiye Türklerinden sonra en kalabalık Türk grubunu oluşturan Özbekler ayrıca Afganistan'da da bulunurlar. Özbek adının, Altınorda Devleti'nin hanlarından birinin adından geldiği ve Özbeklerin Altın ordu Hanlığı'nın Müslümanlığı kabul etmiş olan yönetici sınıfını oluşturduğu ileri sürülmektedir. Özbeklerin bir kolu olan Karakalpaklar ise Aral Gölü'ne yakın bölgede otururlar. 4) Altay ve Sibirya Türkleri: Bunlar Sibirya'nın çeşitli bölgelerinde dağınık olarak yaşayan Türk topluluklarıdır. Çoğunluğu Kıpçak ve Kırgız gruplarındandır. Bu bölgede yaşayan Türk topluluklarından biri de Sibirya'nın doğusunda oturan Hristiyan Yakutlardır. Kökenleri hakkında çok az şey bilinmekte, dilleri nedeniyle Türk toplulukları arasında sayılmaktadırlar. |