Logaritma ilkesiyle çalışan, kalem ve zihinsel hesaptan daha hızlı, ancak yaklaşık hesap yapmaya yarayan alet; hesap cetveli. Ortasında kayıcı bir ıskalası olduğu için bu adla anılır. Iskalaları, "1" rakamından herhangi bir rakama olan uzaklık, bu noktadaki rakamın logaritmasıyla orantılı olacak biçimde düzenlenmiştir. İki sayının çarpımlarının logaritması için log(a.b)= log a/log b eşitliği geçerli olduğundan a.b çarpımı, birinci ıskalanın "1" rakamını ikinci ıskalanın "a"sına getirip birinci ıskalanın "b" sine karşılık düşen rakam ikinci ıskaladan okunarak yapılır. Bölme işlemi de bunun tersi biçimde yapılır. Sürgülü cetvelde kare, küp alma ya da trigonometrik hesaplar yapma gibi işlemler için de ayrı ıskalalar bulunur. En çok mühendislerce kullanılan sürgülü cetvel, kalkülatörlerin (elektronik hesap makineleri) yaygınlaşmasıyla eski önemini yitirmiştir.
|
